FeNO Testi

Solunum yolu hastalıklarının tanı ve takibinde kullanılan yöntemler, son yıllarda teknolojik gelişmelerle birlikte daha hassas ve hasta dostu hale gelmiştir. Bu yöntemlerden biri olan FeNO testi, özellikle astım başta olmak üzere birçok inflamatuar solunum yolu hastalığının değerlendirilmesinde önemli bir yer tutar. FeNO ölçümü, hava yollarındaki iltihabı non-invaziv (girişimsel olmayan) bir şekilde değerlendirme imkânı sunar.

FeNO Testi Nedir?

FeNO testi, “Fractional exhaled Nitric Oxide” ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede ekshale edilen nitrik oksit fraksiyonu anlamına gelir. Bu test, kişinin nefesiyle dışarı verdiği havadaki nitrik oksit (NO) miktarını ölçer.

Nitrik oksit, solunum yollarındaki eozinofilik inflamasyonun (alerjik iltihap) bir göstergesidir. Özellikle alerjik astım hastalarında FeNO düzeyi genellikle yüksektir. Bu nedenle FeNO testi, astım tanısında ve tedavi takibinde değerli bir biyobelirteç olarak kabul edilir.

FeNO Testi Ne İşe Yarar?

FeNO testi, klasik solunum fonksiyon testlerinden farklı olarak doğrudan hava yolu iltihabını ölçer. Bu özelliği sayesinde aşağıdaki alanlarda kullanılır:

• Astım tanısının desteklenmesi
• Astım tipinin belirlenmesi (eozinofilik astım)
• Astım tedavisinin etkinliğinin değerlendirilmesi
• İnhaler kortikosteroid tedavisine yanıtın izlenmesi
• Gereksiz ilaç kullanımının önlenmesi
• Kronik öksürüğün nedeninin araştırılması

FeNO Testi Nasıl Yapılır?

FeNO testi oldukça basit, ağrısız ve hızlı bir işlemdir. Test sırasında hastadan özel bir cihaz aracılığıyla kontrollü bir şekilde nefes vermesi istenir.

Testin Uygulama Aşamaları

1. Hasta dik pozisyonda oturur
2. Burun klipsi takılabilir (bazı cihazlarda)
3. Derin bir nefes alınır
4. Sabit hızda ve sürekli olarak cihaza nefes verilir
5. İşlem yaklaşık 10–15 saniye sürer
6. Test sırasında herhangi bir iğne, kan alma ya da ilaç kullanılmaz.

FeNO Testi Öncesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

FeNO testinin doğru sonuç vermesi için bazı noktalara dikkat edilmelidir:

• Testten en az 1 saat önce sigara içilmemelidir
• Ağır egzersizden kaçınılmalıdır
• Nitrat içeriği yüksek yiyecekler (pancar, ıspanak gibi) test öncesinde tüketilmemelidir
• Doktorun önerisi doğrultusunda bazı ilaçlar geçici olarak kesilebilir

Bu önlemler, ölçümün daha güvenilir olmasını sağlar.

FeNO Testi Kimlere Yapılır?

FeNO testi özellikle aşağıdaki kişiler için önerilir:

• Astım şüphesi olan hastalar
• Alerjik astım tanısı olan bireyler
• İnhaler kortikosteroid tedavisi alan hastalar
• Uzun süredir geçmeyen kronik öksürüğü olanlar
• Solunum fonksiyon testleri normal olmasına rağmen semptomları devam eden hastalar

Çocuklarda da güvenle uygulanabilmesi, FeNO testinin önemli avantajlarından biridir.

FeNO Testi Hangi Hastalıklarda Kullanılır?

1. Astım

FeNO testi en sık astım hastalığında kullanılır. Özellikle eozinofilik astım tipinde FeNO düzeyleri yüksektir. Bu durum, kortikosteroid tedavisinden fayda görme olasılığının yüksek olduğunu gösterir.

2. Alerjik Rinit

Alerjik rinitli hastalarda da FeNO seviyeleri artabilir. Bu durum alt hava yollarının da etkilendiğini düşündürebilir.

3. Kronik Öksürük

Sebebi bulunamayan kronik öksürükte FeNO ölçümü, alerjik veya eozinofilik bir neden olup olmadığını anlamaya yardımcı olur.

4. KOAH (Sınırlı Kullanım)

KOAH hastalarında FeNO genellikle normal veya hafif yüksek seyreder. Ancak astım-KOAH overlap sendromunda (ACOS) ayırıcı tanıda yardımcı olabilir.

FeNO Testi Sonuçları Nasıl Yorumlanır?

FeNO ölçüm sonuçları ppb (parts per billion) birimiyle ifade edilir.

Genel Referans Aralıkları

• < 25 ppb: Düşük FeNO (inflamasyon yok veya minimal)
• 25–50 ppb: Orta düzey FeNO (hafif inflamasyon)
• > 50 ppb: Yüksek FeNO (belirgin eozinofilik inflamasyon)

Çocuklarda bu değerler biraz daha düşük kabul edilir.

Yüksek FeNO değeri, genellikle kortikosteroid tedavisine iyi yanıt alınabileceğini gösterir.

FeNO Testinin Avantajları

• Non-invaziv ve ağrısızdır
• Hızlı sonuç verir
• Çocuklarda güvenle uygulanabilir
• Astım tedavisinin kişiselleştirilmesini sağlar
• Gereksiz ilaç kullanımını azaltır

FeNO Testinin Dezavantajları ve Sınırlılıkları

• Sigara içenlerde sonuçlar düşük çıkabilir
• Enfeksiyonlar sonucu etkileyebilir
• Tek başına tanı koydurucu değildir
• Cihaz maliyeti nedeniyle her merkezde bulunmayabilir

Bu nedenle FeNO testi, mutlaka klinik bulgular ve diğer testlerle birlikte değerlendirilmelidir.

FeNO Testi ile Solunum Fonksiyon Testi Arasındaki Fark

FeNO Testi Fiyatı ve Ulaşılabilirlik

FeNO testi fiyatları; merkeze, kullanılan cihaza ve ülkeye göre değişiklik gösterebilir. Türkiye’de özel hastanelerde ve bazı gelişmiş tanı merkezlerinde uygulanmaktadır. SGK kapsamı, kurumdan kuruma farklılık gösterebilir.

FeNO Testi Güvenilir mi?

Evet. FeNO testi, uluslararası kılavuzlarda (GINA, ATS) yer alan, bilimsel olarak geçerliliği kanıtlanmış bir yöntemdir. Doğru şekilde uygulandığında yüksek doğruluk oranına sahiptir.

FeNO Testi ve Kişiselleştirilmiş Astım Tedavisi

Günümüzde astım tedavisinde kişiye özel yaklaşım büyük önem taşımaktadır. FeNO testi sayesinde:

• Hangi hastanın steroidten fayda göreceği
• Doz azaltımı veya artırımı gerekip gerekmediği
• Tedaviye uyum durumu

daha net bir şekilde belirlenebilir.

FeNO Testi Neden Önemlidir?

FeNO testi, modern solunum hastalıkları yönetiminde önemli bir yere sahiptir. Astım başta olmak üzere birçok inflamatuar hava yolu hastalığında doğru tanı, etkili tedavi ve hasta konforu sağlar. Non-invaziv yapısı, hızlı uygulanabilirliği ve klinik değeri sayesinde gün geçtikçe daha yaygın kullanılmaktadır.

Eğer astım belirtileriniz devam ediyor, tedaviye yanıtınız yeterli değil ya da kronik öksürük yaşıyorsanız, doktorunuza FeNO testi hakkında danışmanız faydalı olabilir.